زيد بن حسين عليه السلام آگاهى ما دربارهء زيد بن حسين عليه السلام به « مناقب » و چند منبع متأخر ، منحصر است ؛ كه از او به عنوان فرزند امام حسين عليه السلام و شهيد كربلا نام برده‌اند . « 1 » ديگر منابع رجال ، تاريخ و انساب از وى ياد نكرده‌اند . يكى از رجال‌شناسان معاصر ، پس از نقل آنچه در مناقب آمده دربارهء وجود چنين فرزندى براى امام حسين عليه السلام ترديد روا داشته است . « 2 » زيد [ سَعيد ] بن كَرْدَم از زيد [ سعيد ] بن كَرْدَم ، در منابع رجالى و تاريخى ، نام و نشانى نيست . فقط ابن‌عساكر ، ضمن شرح حال « عبدالرحمن بن اسماعيل بن على بن سعيد بن كَرْدَم » مىنويسد : « شنيده‌ام كه نياى او به نام سعيد ، معروف به زيد بن كَرْدَم ، همراه حسين عليه السلام كشته شده است . » « 3 » زيد بن مَعْقِل شيخ طوسى و ابن شهرآشوب ، بىآن‌كه بر شهادت وى همراه امام حسين عليه السلام تصريح كنند ، او را از اصحاب آن حضرت شمرده‌اند . « 4 » يكى از رجال‌شناسان متأخّر ، پس از نقل كلام شيخ طوسى ، زيد بن معقل را به حَسَب ظاهر ، امامى ، ولى مجهول الحال ، مىداند . « 5 » تنها نشان شهادت وى در روز عاشورا ، سلامى است كه در زيارت منسوب به ناحيهء مقدسه بر او فرستاده شده است : « السَّلامُ عَلى زَيْد بن مَعْقِلِ الْجُعفِىِّ » « 6 »

--> ( 1 ) مناقب آل ابى طالب ، ج 4 ، ص 122 ؛ نيز ر . ك . بحارالانوار ، ج 45 ، ص 63 ؛ عوالم العلوم و المعارف . . . ، ج 17 ، ص 343 ؛ الدمعة الساكبة ، ج 5 ، ص 20 ؛ اكسير العبادات فى اسرار الشهادات ، ج 3 ، 287 ؛ عشرهء كامله ، ص 464 - 465 ؛ تسلية المُجالس و زينة المَجالس ، ج 2 ، ص 330 ( پاورقى ) . ( 2 ) قاموس الرجال ، ج 4 ، ص 545 - 546 . ( 3 ) تاريخ مدينة دمشق ، ج 34 ، ص 206 ؛ نيز ر . ك . عبرات المصطفين ، ج 2 ، ص 168 ( پاورقى ) . ( 4 ) رجال الطوسى ، ص 73 ؛ مناقب آل ابىطالب ، ج 4 ، ص 85 ؛ نيز ر . ك . معجم رجال الحديث ، ج 7 ، ص 359 ؛ عبرات‌المصطفين ، ج 2 ، ص 163 . ( 5 ) تنقيح المقال ، ج 1 ، ص 471 . ( 6 ) الاقبال ، ج 3 ، ص 78 ؛ نيز ر . ك . بحارالانوار ، ج 45 ، ص 72 . در نسخه‌اى از زيارت ناحيه « بدر بن معقل جعفى » نوشته